Gelir - Kurum - Geçici Vergi Kaydı

<< < (2/13) > >>

bahri coşkun:
193 Peşin ödenen vergi ve fonlar olduğu için mart beyan döneminde 371 hesapta takip edilir.371 hesap ise 360 Ödenecek vergi ve fonlar hesabına atılarak aradaki fark var ise mart ve temmuz ayında 2 eşit taksitte ödenir.
üstat aliokman28 beye katılıp diğer yapılan hesaplar usülsüz şekilde yapılımıştır kanısındayım.

ekremovali:
SAYIN ÜSTADLARIM VE BÜYÜKLERİM DEĞERLİ CEVAPLARINIZ VE YORUMLARINIZ İÇİN SONSUZ TEŞEKKÜRLERİMİ SUNARIM. BİR SMMM STAJERİ OLARAK YORUMLARINIZ VE CEVAPLARINIZ BENİM İÇİN BÜYÜK ÖNEM ARZ ETMEKTEDİR. BAZI MUHASEBE KİTAPLARINDA HATTA BİR MUAHSEBE SİTESİNDEN ALMIŞ OLDUĞUMUZ SORUMLA İLGİLİ MUHASEBE KAYITLARINI GÖNDERİYORUM.


GEÇİCİ VERGİ
 
GVK'nun mükerrer 120. maddesine göre Ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirile nler hariç) ve serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere VUK hükümlerine göre (indirim, istisnalar ve değerleme hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin üçer aylık kazançları üzerinden % 15 oranında geçici vergi öderler. Geçici vergi matrahının hesaplanmasında dönem sonu mal stoklarının değeri kayıtlar üzerinden tesbit edilir. Hesaplanan geçici vergi, üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 15. günü akşamanı kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir. Aynı dönem içinde tevkif yolu ile ödenen gelir vergisi hesaplanan geçici vergiden mahsup edilir. Geçmiş dönemlere ait geçici verginin % 10'u aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu kısım için re'sen veya ikmalen geçici vergi tarh edilir.
 
Bir önceki hesap döneminde üçer aylık dönemler halinde tahakkuk ettirilerek tahsil edilen geçici vergi yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilemeyen tutar mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Bu mahsuplara rağmen kalan geçici vergi tutarı o yılın sonuna kadar yazılı olarak talep edilmesi durumunda mükellefe iade edilir.
 
Kurumlar Vergisi mükellefleri KVK'nun 25. maddesine göre dönemler itibariyle tesbit edilen kurum kazancının % 25'i oranında geçici vergi öderler.
 
İşin bırakılması halinde işin bırakıldığı dönemi izleyen dönemlerde geçici vergi ödenmez.
 
Geçici vergi tahakkuk edip dönemler halinde ödendiğinde:
______________ __________        /         ______________ _________
193  PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR                  2.000.000
       193.05 Geçici Vergiler
   100 KASA                                                                                   2.000.000
Geçici verginin ödenmesi
   ______________ __________        /         ______________ _________
 
Ödenecek geçici vergiden aynı dönemde ödenmiş bulunan vergi tevkifatının mahsup edilmesi durumunda:
______________ __________        /         ______________ _________         
   193  PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR       3.100.000
                    193.05 Geçici Vergiler                                3.100.000
   360  ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR                                         3.100.000
                        360.01 Ödenecek Gelir Vergisi         
   Ödenecek geçici vergilerin tahakkuku
______________ __________        /         ______________ _________
______________ __________        /         ______________ _________
360  ÖDENECEK VERGI VE FONLAR                                 2.000.000
                        360.01 Ödenecek Gelir Vergisi   
         193  PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR                     2.000.000
                 193.06 Serbest Meslek Stopajı  
      Vergi stopajının geçici vergiden mahsubu
______________ __________        /         ______________ _________
            
şeklinde yevmiye maddesi yazılacaktır.

   Şahıs işletmelerinde gelir vergisi fırma sahiplerine ait olduğundan ödenen geçici vergilerin izlenmesi için açılan geçlci vergiler hesabının dönem sonunda fırma sahiplerinin hesaplarına devredilerek kapatılması uygun olur.

   ______________ __________        /         ______________ _________      
   131  ORTAKLARDAN ALACAKLAR                                    5.300.000
      193 PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE         
             FONLAR                  5.300.000
      193.05  Geçici Gelir Vergisi                 5.300.000
   Ödenen geçici verginin Firma sahiplerinin
   hesabına devri
   ______________ __________        /         ______________ _________   
      
   Kurumlarda ise ödenen geçici vergiler dönem sonunda tahak   kuk eden kurum kazancından düşülür.
 
Dönem karından ayrılacak olan vergi ve yasal yükümlülükler 691 kodlu hesaba borç, 370 kodlu hesaba alacak olarak kaydedilir.
______________ __________        /         ______________ _________
   691  DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL
           YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI              9.900.000
      370  DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER
             YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI                             9.900.000
370.01   370.01    Kurumlar Vergisi              9.000.000
370.02   370.02    Kurumlar Vergisi Fonu       900.000
   Dönem karından ayrılan vergi ve yükümlülüklerin
             Borç hesabına devri
______________ __________        /         ______________ _________


   370 kodlu hesap dönem sonunda bilançonun pasifinde yer alır. Peşin ödenen vergiler ve fonlar dönem sonunda 371 kodlu hesaba aktarıldığında:
            
   ______________ __________        /         ______________ _________
371  DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ
           VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ                 6.100.000
        371.01  Kurumlar Vergisi                           6.100.000
      193 PEŞİN ÖDENEN VERGİLER
             VE FONLAR                                                                         6.100.000
          193.05 Geçici Kurumlar Vergisi     6.100.000
   Peşin ödenen vergi ve fonların ilgili
   hesaba devri
______________ __________        /         ______________ _________

şeklinde yevmiye maddesi yazilacaktır.

SONUÇ OLARAK ŞUNUN DEYEBİLİR MİYİZ ;

TEKDÜZEN HESAP PLANI; ŞİRKET VE BİLANÇO USULÜNE TABİ İŞLETMELER İÇİN GEÇERLİ OLUP SADECE ŞİRKETLERE ENDEKSLEMENİN YANLIŞ OLDUĞUNU ŞİRLKETLERDE YILSONUNDA 193,370 VE 371 NOLU HESAPLARIN KULLANIMI NE İSE HER ŞEY BİLANÇO USULÜNE TABİ İŞLETMELER İÇİNDE GEÇERLİDİR HÜKMÜ DOĞRUDUR.

SAYGILARIMLA.. . 


371 kodlu hesap bilançonun pasifinde 370 kodlu hesabın altında eksi işaretli olarak yer alacaktır.

   Vergi tahakkukunun kesinleşmesinden sonra 370 ve 371 kodlu hesaplar birbirine mahsup edilir, 370 kodlu hesabın bakiyesi 360 kodlu hesaba aktarılır.

______________ __________        /         ______________ _________
370  DÖNEM KARI VERGİ VE DiĞER
        YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI               9.900.000
            370.01  Kurumlar Vergisi                         9.000.000
         370.02  Kurumlar Vergisi Fonu                   900.000
   371 DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN
          VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ                    6.100.000
                     371.01  Kurumlar Vergisi             6.100.000
   360  ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR                                      3.800.000
                     360.08 Öd. Kurumlar Vergisi       2.900.000
                     360.09 Öd. Kur.Vergisi Fonu          900.000
Peşin ödenen vergilerin karşılık
hesabından mahsubu
______________ __________        /         ______________ _________            
 
Tek Düzen Muhasebe Uygulama esasları çerçevesinde Gelir Vergisi mükellefleri de benzer kayıtları yaparlar.

gokbil76:
bilanço usulüne tabi şahıslarda 691 nolu hesap kullanılırmı?kullanılmıyor ise 371 hesap ertesi yıl nasıl kapatılıyor?Bu tarz işletmelerin dönem sonu işlemlerinde başka özellik arz eden hususlar var mı?acil yardım ederseniz çok sevinirim

BİLANÇO USULÜNE TABİ ŞAHIS İŞLETMELERİNDE 691 NOLU HESAP KULLANILIRMI?EĞER KULLANILMAZSA 371 HESAP ERTESİ YIL NASIL KAPATILIR?AYRICA BU TARZ İŞLETMELERE HAS DÖNEM SOMLARINDA FARKLI İŞLEMLER MEVCUTMU?ACİL YARDIM EDERSENİZ ÇOK SEVİNİRİM İYİ ÇALIŞMALAE

tunc01.01:
slm gökbil bilanço usule tabi deterlerde 691 ve 371 karşılıklarını ayırma zorunluluğu bulunmamaktadır.

tunc01.01:
slm gökbil bilanço usule tabi deterlerde 691 ve 371 karşılıklarını ayırma zorunluluğu bulunmamaktadır.

TEK DÜZEN MUHASEBE SİSTEMİNDE 193, 370 ve 371 HESAPLARIN KULLANIMINDA KURUMLAR ve ŞAHIS İŞLETMELERİ ARASINDAKİ FARKLILIKLAR

1) GİRİŞ

Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS)’ni düzenleyen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (MSUGT) ekindeki Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) açıklamalarında, 193, 370 ve 371 hesaplar için verilen bilgiler aşağıdaki gibidir.

193- PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR

Mevzuat  gereğince peşin ödenen ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonların kayıt ve takip edildiği hesaptır.

Peşin ödenen ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonlar, bu hesaba borç yazılır. Dönem sonunda tahakkuk edecek gelir veya kurumlar vergisi ile fon karşılıklarından yapılacak olan indirimi teminen “37- BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI” grubunda bulunan “371- DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ” hesabının borcuna aktarılır. Ancak aktarılacak tutar, “370- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI” hesabının tutarından fazla olamaz. Aktarılamayan tutar, dönem sonunda bu hesabın bakiyesi olarak kalır.

370- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

Dönem karı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi, diğer vergi ve kesintiler, fonlar ve benzeri diğer yükümlülükler için ayrılan karşılıkların izlendiği hesaptır.

Dönem karı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi ve yasal yükümlülükler, dönem karı hesabının borcu karşılığında bu hesaba alacak kaydedilir. Vergi tahakkukunun kesinleşmesi durumunda borç kaydı suretiyle hesap kapatılır ve ilgili tutar “371- Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri” ile mahsup edilerek kalan tutar “360- Ödenecek Vergi ve Fonlar” hesabına aktarılır.

371- DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ (-)

Mevzuat gereğince peşin ödenen gelir ve kurumlar vergisi ile diğer yükümlülüklerin izlendiği hesaptır.

Dönem karı vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılıklarından indirilmek üzere “193- Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı”ndan yapılan aktarmalar bu hesabın borcuna, 193 no.lu hesabın alacağına kaydedilir. Tahakkuk eden tutarlar ve gelir vergisinden mahsup edilen tutarlar ise bu hesaba alacak kaydedilir.

2- YAZILIM İLE İLGİLİ ELEŞTİRİLER VE ÖNERİLER

Yukarıda yer alan hesapların açıklamalarındaki yazılım biçimleri çeşitli hatalı algılamalara yol açabilecek biçimde düzenlenmiştir. Konuyu ilgili hesaplar açısından tek tek irdelemek gerekir.

I) 193- PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR 

a) Bu hesabın “İşleyiş” açıklamalarında, “Dönem sonunda tahakkuk edecek gelir veya kurumlar vergisi ile fon karşılıklarından yapılacak olan indirimi teminen “37- BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI” grubunda bulunan “371- DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ” hesabının borcuna aktarılır. “ cümlesi, sanki bu işlemin şahıs işletmelerinde de yapılabileceği izlenimini doğurmaktadır. Önceki cümledeki “gelir” kelimesi doğrudur. Çünkü kurumlardan da, değişik yollarla gelir vergisi kesintisi yapılabilmektedir. Ama bu kesintiler, gelir vergisinden değil, kurumlar vergisinden mahsup edilecektir. Kurumların gelir vergisi tahakkuku, dolayısıyla gelir vergisinden mahsubu olamaz. (Aşağıda açıklanacağı gibi, şahıs işletmelerinde de 370 ve 371 hesapların kullanım alanı yoktur.)

b) Yine 193 hesap açıklamasındaki “peşin ödenen” deyiminin, “peşin ödenen veya tahakkuk eden” biçiminde genişletilmesi gerekir. 31.12 itibariyle tahakkuk eden Geçici Vergi tutarı, yıllık beyannamenin verilme süresine kadar ödenmesi halinde (ki çoğunlukla ödenmektedir.) asıl vergiden mahsup edilebileceğine ve 31.12 itibariyle bu Geçici Verginin ödenmiş olması olanaksız olduğuna göre, kurum bilançolarında 370-371 hesapların karşılaştırılması sonucu ödenecek net vergiyi görebilmek için bu tahakkukun yapılması ve gerekli tutarın 371 hesaba devredilmesi şarttır.

c) Kaldı ki, yeni düzenleme ile yıl içerisinde kesilen fonların mahsup olanağı da ortadan kalkmış durumdadır. (gerçi yarın ne olacağı belli olmaz.) Bu nedenle metinde geçen fonlar için de gerekli düzeltmenin yapılması uygun olacaktır.

Bu nedenle, 193 hesap işleyiş açıklamalarının aşağıdaki biçimde algılanması (ve değiştirilmesi) doğru olacaktır.

Peşin ödenen veya tahakkuk eden ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek gelir ve kurumlar vergileri, bu hesaba borç yazılır. Dönem sonunda tahakkuk edecek Kurumlar Vergisinden yapılacak olan indirimi teminen “37- BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI” grubunda bulunan “371- DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ” hesabının borcuna aktarılır. Ancak aktarılacak tutar, “370- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI” hesabının tutarından fazla olamaz. Aktarılamayan tutar, dönem sonunda bu hesabın bakiyesi olarak kalır.”

II) 370- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI

Bu hesabın işleyiş açıklamasının” Dönem karı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi ve yasal yükümlülükler, dönem karı hesabının borcu karşılığında bu hesaba alacak kaydedilir.” biçimindeki  ilk cümlesi büyük bir hata içermektedir, yanıltıcıdır.  370 hesap, bu cümlede açıklanan biçimde “Dönem Karı” hesabının borcu ile karşılaştırılmaz. Neyse ki doğru söylem, aynı adı taşıyan “691- DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI” hesabının açıklamasında yer almıştır. “Dönem karı üzerinden, ilgili mevzuat hükümlerine göre hesaplanan vergi ve yasal yükümlülükler bu hesabın borcuna, “370- Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları Hesabı”nın alacağına kaydedilir. Bu hesap, “690- Dönem Karı veya Zararı” hesabı ile birlikte kapatılarak, “692- Dönem Net Karı veya Zararı” hesabına devredilir.”

Bu hatayı düzeltmek için, 370 hesap işleyiş açıklamasının,  adaşı 691 hesap açıklamasına paralel biçimde aşağıdaki gibi düzeltilmesi doğru olacaktır;

Dönem karı üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi ve yasal yükümlülükler, “691- Dönem Karı ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları” hesabının borcu karşılığında bu hesaba alacak kaydedilir. Vergi tahakkukunun kesinleşmesi durumunda borç kaydı suretiyle hesap kapatılır ve ilgili tutar “371- Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri” ile mahsup edilerek kalan tutar “360- Ödenecek Vergi ve Fonlar” hesabına aktarılır.

III) 371- DÖNEM KARININ PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERİ (-)

Bu hesabın hem genel, hem de işleyiş açıklamaları yanıltıcı biçimde düzenlenmiştir. Genel açıklamada yer alan; “Mevzuat gereğince peşin ödenen gelir ve kurumlar vergisi ile diğer yükümlülüklerin izlendiği hesaptır.” cümlesi, iki yönden yanıltıcı anlam doğurmaktadır.

a) Öncelikle, mevzuat gereği peşin ödenen gelir ve kurumlar vergileri ile diğer yükümlülükler bu hesapta izlenmez. İçinde bulunulan dönem sonu itibariyle mahsup edilecek olan peşin ödeme veya tahakkuklar, “193” hesapta, mahsubu sonraki dönemlerde yapılacak olanlar da, “295” hesapta izlenirler. Dönem sonunda gerekli hesaplar yapılıp, tahakkuk edecek Kurumlar Vergisi ve diğer yükümlülükler hesaplandıktan ve “370” hesaba kaydedildikten sonra, bu hesaba kaydedilen tutarı aşmamak koşuluyla “193” hesaptan “371” hesaba gerekli tutar devredilir. Yani, “371” hesap, bir izleme hesabı değil, dönem sonunda (ve ertesi dönemin Nisan ayında) iki kez kullanılacak bir hesaptır.

b) Açıklamada yer alan “Gelir” kelimesi, uygulayıcıyı yanıltmaktadır. Burada kullanılan “Gelir” kelimesi, Gelir Vergisi Yasası’nın 94. maddesi uyarınca, Kurumlar Vergisine mahsup edilmek üzere kurumlardan yapılan çeşitli kesintileri ifade etmektedir. Aynı yanıltıcı ifade, “371” hesabın açıklamalarında da yer almaktadır. Son cümledeki “.. gelir vergisinden mahsup edilen tutarlar” ifadesi, sanki, şahıs işletmelerinde de bu hesap kullanılmalıdır görüntüsünü vermektedir.

Oysa, “370” ve “371” hesapların  sadece ve sadece kurumlarda kullanılması gerekir. Kurumlar, sadece oluşan kurum kazancı üzerinden vergi öderler ve bu vergi doğrudan kuruma ait bir vergidir.

Şahıs işletmelerinde ise durum farklıdır. Bu işletmeler, kazançları üzerinden her hangi bir vergi ödemezler. Ödenen vergi, işletme sahip veya ortaklarının kişisel vergisidir ve işletmeye ait değildir. Üstelik, bir gerçek kişinin ödeyeceği vergi, kurumlarda olduğu gibi, tek başına bir işletmenin karı üzerinden hesaplanan bir vergi değildir. Vergi matrahı, o işletmenin karı dışında  (varsa) sahip olunan diğer işletmelerin karlarının yanı sıra, ticari kazanç dışındaki diğer 6 gelir unsurundan gelen kazançların da katkısıyla oluşur. Bu kadar geniş bir alanın vergilendirilm esinin, tek bir işletmenin bilançosunda gösterilmesi ve karşılık ayrılması olanağı yoktur.

Bu nedenlerle, “370” ve “371” hesaplar, sadece kurumlarda kullanılabilir, şahıs işletmelerinde kullanım alanı yoktur.

“193” hesaba gelince, durum biraz farklıdır. “193” hesapta izlenen “Geçici Vergi”nin ve şahıs işletmesinin çeşitli gelirlerinden yapılan stopajların, doğrudan işletme  faaliyetlerind en olduğu açıktır. Bu nedenle ödenen, kesilen ve tahakkuk eden bu tutarlar, şahıs işletmelerinde de “193” hesapta izlenmelidirle r. 

Dönem sonunda ise, durum farklılaşır. Şahıs işletmesinin faaliyetlerind en doğduğu için “193” hesapta izlenmesi gereken bu tutarlar, işletmenin değil, sahip veya sahiplerinin vergilerinden mahsup edilecektir. (Yukarıda da değinildiği gibi, zaten şahıs işletmesinin faaliyetinden doğan kar nedeniyle tahakkuk edecek her hangi bir vergi yoktur, vergi şahıslara aittir.) Bu durumda da, “193” hesapta biriken bu tutarların, “371” hesaba gönderilmesinin bir anlamı kalmamaktadır. Bu tutarlar, yapılacak mahsuplara esas olmak üzere, işletme sahip veya sahiplerinin cari hesaplarına devredilerek tasfiye edilmelidir.

Navigasyon

[0] Mesajlar

[#] Sonraki Sayfa

[*] Önceki Sayfa