Maliye Bakanlığından: SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ
213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci maddesinin ikinci fıkrası ile vergi kanunlarında
yer alan muafiyet, istisna, yeniden değerleme, zarar mahsubu ve benzeri
hükümlerden yararlanılmasını Bakanlığımızca belirlenen şartlara uygun
olarak yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibraz edilmesi
şartına bağlamaya, bu uygulamalara ilişkin usul ve esasları belirlemeye
Bakanlığımız yetkili kılınmıştır.
3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 12 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak
hazırlanan "Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler,
Tasdik Konuları ve Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"
1 in 7 nci maddesi ile yeminli mali müşavirlerce
vergi mevzuatı yönünden tasdiki yapılabilecek olan konu ve belgeler
belirlenmiş, anılan maddenin birinci fıkrasının mali mevzuatta yer
alan teşvik, indirim, istisna ve muafiyetler yönünden başlıklı (G)
bendinin (g) alt bendinde ise diğer teşvik, indirim, istisna ve muafiyetlerle
ilgili işlemlerin tasdik kapsamında yer alabileceği öngörülmüştür.
Söz konusu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin
son fıkrasında ise, tasdik işlemi yapılırken aranacak asgari bilgi,
şekil şartları ile tasdike ilişkin diğer usul ve esasların Bakanlığımızca
çıkartılacak tebliğlerle belirleneceği ve Yönetmelikte belirtilen
konuların ve belgelerin tasdikine ilişkin olarak Bakanlığımızca tebliğ
çıkartılmadıkça, yeminli mali müşavirlerin bu konu ve belgelerle ilgili
olarak tasdik işlemi yapamayacakları belirtilmiştir.
Bakanlığımıza tanınan bu yetkiye dayanılarak 4325 sayılı Olağanüstü
Hal Bölgesinde ve Kalkınmada Öncelikli Yörelerde İstihdam Yaratılması
ve Yatırımların Teşvik Edilmesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası
ile düzenlenen gelir ve kurumlar vergisi indiriminden yararlanılmasının
yeminli mali müşavirler tarafından düzenlenen tasdik raporu ibrazı
şartına bağlanması nedeniyle, bu tebliğ ile yeminli mali müşavirler
tarafından bu çerçevede yapılacak tasdikin usul ve esasları belirlenmektedir.
1- Yararlanılması Tasdik Raporu İbrazı Şartına Bağlı Vergi
İndirimi
Bilindiği üzere; 4325 sayılı Kanunun 1/1/1998 tarihinde yürürlüğe
giren 3 üncü maddesinde;
"a) Bu maddenin yürürlük tarihi ile 31/12/2000 tarihi arasında;
Olağanüstü Hal Bölgesi kapsamında sayılan illerde yeni işe başlayan
gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu illerdeki iş yerlerinde
fiilen ve sürekli olarak 10 ve daha fazla işçi çalıştırmaları şartıyla,
münhasıran bu iş yerlerinden elde ettikleri kazançları işe başlama
tarihinden itibaren yatırım dönemi dahil 5 vergilendirme dönemi gelir
ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu kazançlar hakkında; 5422 sayılı
Kurumlar Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 193
sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin 6 numaralı bendinin
(b) alt bendi hükümleri uygulanmaz.
b) (a) fıkrasında belirtilen gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin
anılan fıkradaki istisna süresinin sonundan başlamak ve 31/12/2007
tarihinde sona ermek üzere, bu illerdeki işyerlerinde fiilen ve sürekli
olarak on ve daha fazla işçi çalıştırmaları şartıyla, münhasıran bu
işyerlerinden elde ettikleri kazançları üzerinden hesaplanan gelir
ve kurumlar vergisinden aşağıda belirtilen oranlarda indirim yapılır.
İndirim oranı; 10 işçi çalıştıranlarda % 40, 51 ve daha yukarı işçi çalıştıranlarda % 60' dır. 11 ile 50 arasında (50
dahil) işçi çalıştıranlar için uygulanacak indirim oranı, % 40 oranına
her bir işçi için 0.5 puan eklemek suretiyle bulunur.…"
hükümleri yer almaktadır.
4325 sayılı Kanunda yer alan indirim ve istisna uygulamaları
ile ilgili hususlar, 27/2/1998 tarih ve 23271 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan 1 Seri No.lu Olağanüstü Hal Bölgesinde
ve Kalkınmada Öncelikli Yörelerde İstihdam Yaratılması ve Yatırımların
Teşvik Edilmesi Genel Tebliğinde2 açıklanmıştır.
Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci
maddesi hükmünün Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak 4325 sayılı
Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrasında düzenlenen gelir ve kurumlar
vergisi indiriminden yararlanılabilmesi için bu Tebliğ ile belirlenen
şartlara uygun olarak yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz edilmesi
zorunluluğu getirilmiştir. Bu uygulamaya ilişkin usul ve esaslar aşağıda
açıklanmıştır.
1.1 – Yıllık Beyana
Tabi Kazançlarda Gelir ve Kurumlar Vergisi İndirimi Uygulaması
Yıllık beyannamede hesaplanan gelir ve kurumlar vergisi tutarının;
4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmünce indirime
konu edilecek kısmı 20.000.- YTL’yi aşan
gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu indirimden yararlanabilmeleri
için yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz etmeleri zorunludur.
Yıllık beyanname üzerinde indirime konu edilecek vergi tutarı 20.000.-
YTL’yi aşmayan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri
bu zorunluluk kapsamında değildir. Bu tutar izleyen yıllarda Bakanlığımızca
ayrıca belirlenmediği taktirde her yıl ÜFE oranında artırılarak uygulanır.
Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda 1.000.- YTL’den küçük tutarlar dikkate alınmayacaktır.
4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası kapsamında
indirime konu edilecek gelir ve kurumlar vergisi tutarları 20.000.-
YTL’yi aşan mükelleflere ilişkin tasdik raporları yeminli
mali müşavirler tarafından genel esaslar çerçevesinde mükellefin bağlı
olduğu vergi dairesine teslim edilecektir.
Öte yandan yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri
ve bunlara ekli mali tablolar ile bildirimlerinin tasdiki amacıyla
(tam tasdik) kanuni süresinde sözleşme düzenleyerek beyannamelerini
tasdik ettiren mükelleflerin, 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin
(b) fıkrasında düzenlenen gelir ve kurumlar vergisi indiriminden yararlanabilmeleri
için ayrıca yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz etmelerine gerek
bulunmamaktadır. Ancak, bu durumda vergi indiriminden yararlanılması
için gerekli şartların sağlandığının ve indirime konu edilecek gelir
ve kurumlar vergisinin gerçek tutarının bu Tebliğ çerçevesinde araştırılarak
tespit edilmesi ve bu hususlara tam tasdik raporunun ayrı bir bölümünde
yer verilmesi zorunludur.
1.2 – Tevkifat Halinde Vergi İndirimi Uygulaması
4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası uyarınca
vergi indirimi, maddenin (a)
fıkrasında belirtilen gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin aynı
fıkrada yer alan istisna süresinin sonundan başlamak ve 31/12/2007
tarihinde sona ermek üzere, bu illerdeki işyerlerinde fiilen ve sürekli
olarak on ve daha fazla işçi çalıştırmaları şartıyla, münhasıran bu
işyerlerinden elde ettikleri kazançları üzerinden hesaplanan gelir
ve kurumlar vergisine indirim oranının uygulanması suretiyle hesaplanmaktadır.
Öte yandan, 4325 sayılı Kanun çerçevesinde faaliyette bulunan
mükelleflere nakden veya hesaben yapılan
ödemeler üzerinden yapılan vergi kesintisi uygulamasında da, aynı
kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası kapsamında vergi indiriminden
yararlanılması mümkün olup, bunun için yeminli mali müşavir tasdik
raporu ibraz edilmesi zorunlu bulunmaktadır.
Buna göre, 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası
kapsamındaki faaliyetler ile ilgili olarak nakden veya hesaben yapılan ödemeler üzerinden indirimli oranda
vergi tevkifatı yapılmasının istenilmesi
halinde, nakden veya hesaben ödemeye hak
kazanılan tarih itibarıyla 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b)
fıkrasında öngörülen şartların bulunduğunu ve ödemenin gerçek tutarını
tespit eden ve bu Tebliğ ekinde örneği gösterilen yeminli mali müşavir
tasdik raporunun mükellefin gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı
olduğu vergi dairesine ibraz edilmesi gerekmektedir.
Söz konusu yeminli mali müşavir tasdik raporuna dayanılarak,
vergi dairesince vergi sorumlusuna hitaben vergi dairesi müdürünün
imzasını ve daire mührünü taşıyan bir yazı verilecek ve yazıda; mükellefe
yapılacak ödemenin 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası
uyarınca vergi indirimi kapsamında bulunduğunun yeminli mali müşavir
tasdik raporu ile belirlendiğini ve bu nedenle gerçekleştirilecek
ödemeler üzerinden tasdik raporunda tespit edilen oran ve/veya miktarda
vergi tevkifatı yapılması gerektiği belirtilecektir.
Bu kapsamda indirimli oranda vergi tevkifatı yapılması uygulamasından yararlanılabilmesi
için herhangi bir parasal sınır öngörülmemiştir. Bu nedenle, indirimli
oranda vergi tevkifatı yapılması uygulamasına
konu olacak ödeme tutarı ne olursa olsun, bu uygulamadan yararlanmak
için yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz edilmesi gerekmektedir.
4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası kapsamında
yürütülen faaliyetlerle ilgili olarak yapılan ödemelerin daha önce
tam oranda vergi tevkifatına tabi tutulmuş
olması halinde ise, fazladan tevkif edilen vergilerin bu Tebliğ’de
belirtilen esaslara uygun olarak düzenlenecek yeminli mali müşavir
tasdik raporuna dayanılarak iade edilmesi mümkün bulunmaktadır.
2- Tasdikin Amacı ve
Niteliği
Bu Tebliğ kapsamında yeminli mali müşavirlerce yapılacak tasdikin
amacı; tasdik hizmeti verilen mükellefin 4325 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesinin (b) fıkrasında düzenlenen gelir ve kurumlar vergisi indiriminden
yararlanılması için gerekli şartları taşıyıp taşımadığının ve indirim
konusu yapılabilecek verginin gerçek tutarının araştırılması ve tespit
edilmesidir. Araştırılacak asgari hususlar Tebliğe ekli rapor örneğinde
belirtilmiştir.
Yeminli mali müşavirler incelemelerini 29 sıra no’lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin3 I/2-3
bölümünde yer alan esasları da dikkate alarak yürüteceklerdir. Yeminli
mali müşavirlerin tasdik çalışması kapsamında; 4325 sayılı Kanun ve
bu Kanuna dayanılarak çıkarılan 1 seri no’lu
Tebliğ hükümlerine uyulup uyulmadığını, vergi indiriminden yararlanma
şartlarının yerine getirilip getirilmediğini ve indirim konusu yapılabilecek
verginin gerçek tutarını rapor örneğinde yer alan hususları da dikkate
alarak araştırmaları zorunludur.
3 – Tasdik Raporunda
Bulunması Gerekli Asgari Bilgiler
4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uyarınca
gerçekleştirilecek vergi indirimine ilişkin olarak düzenlenecek Yeminli
Mali Müşavirlik Raporunda bulunması gereken zorunlu bilgiler, rapor
dispozisyonu, raporların teslimi ve yeminli mali müşavirlerin
düzenleyecekleri raporlarla ilgili sorumluluklarına ilişkin usul ve
esaslar; 2/1/1990 tarihli ve 20390 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış
bulunan "Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik
Konuları, Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 7
nci maddesi hükümleri çerçevesinde aşağıda
açıklanmış olup, 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrasında
yer alan hüküm ile bu hükmün uygulanmasına ilişkin düzenlemeler ve
Tebliğ düzenlemeleri birlikte mütalaa olunacaktır.
Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporu, bu Tebliğin (1) ve (2)
numaralı eklerini oluşturan rapor kapağı ile rapor dispozisyonuna uygun olarak hazırlanacaktır. Ayrıca,
4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrasında yer alan hüküm
ve bu Tebliğ kapsamında indirim tutarının belirlenebilmesi açısından
lüzumlu bulunan; kapsama dahil illerdeki işyerlerinde çalışanların
sayısının tespitine yönelik sosyal güvenlik kurumu dört aylık bordroları
veya aylık prim ve hizmet belgeleri ile muhtasar beyannameleri, ödeme
belgeleri, fazladan kesilen verginin iadesinin talep edildiği durumlarda
tevkifat tutarları ve bu tutarların ilgili vergi dairesine
yatırıldığını gösteren ve tevkifatı yapan
vergi sorumlusu tarafından onaylanmış bir liste ile raporu düzenleyen
yeminli mali müşavirin gerekli gördüğü incelemeyle ilgili diğer belgelerin
de rapora eklenmesi gerekmektedir.
Tam tasdik dışında yapılan tasdik işlemlerinde, 11 Sıra No.lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali
Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin4 ekine uygun olarak düzenlenecek
"Tasdik Sözleşmesi"nin I inci bölümünde yer alan "Tasdik Konusu" başlıklı
sütun, "17- Yeminli Mali Müşavirlik Gelir ve Kurumlar Vergisi İndirimi
Tasdik Raporu" şeklinde kodlanacaktır.
4- Tasdik Raporunu
Tanzim Eden Yeminli Mali Müşavirlerin Müşterek ve Müteselsilen Sorumluluğu
Yeminli mali müşavirler, gerçek durumu tespit etmek için her
türlü belgeden yararlanmak ve "Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri
Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik" hükümlerine göre her türlü inceleme tekniklerini kullanmak
zorundadırlar.
Yeminli mali müşavirlerce söz konusu belgelerin sahte veya
muhteviyatı itibariyle yanıltıcı olup olmadığı araştırılacak, şüphelenilen
durumlarda ilgililerin mükellefiyet kayıtları vergi dosyalarından
ve diğer kamu idarelerinden bilgi alınarak tetkik edilecektir.
İmza ve mühür kullanmak suretiyle tasdik yapan ve tasdik raporu
düzenleyen yeminli mali müşavirler, tasdik kapsamı ile sınırlı olmak
üzere tasdikin doğruluğundan sorumludurlar.
Yeminli mali müşavirler; yaptıkları tasdikin doğru olmaması
nedeniyle, tasdik raporunda yer alan mevzuata aykırı hususların tespit
edilmesi halinde; alınması gereken vergilerden, kesilecek cezalardan
ve hesaplanacak gecikme faizlerinden mükellefler ile birlikte müştereken
ve müteselsilen sorumlu tutulurlar.
Tebliğ olunur. Rapor Ekleri : ....................... YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK
EK: 2 RAPOR ÖRNEĞİ
I- GENEL BİLGİ
Bu bölümde en az aşağıdaki bilgiler yer alacaktır.
1- Mükellefin adı, soyadı (unvanı), iştigal konusu, bağlı olduğu
vergi dairesi ve hesap numarası, adresi,
2- Pay oranı % 10 ve daha fazla olan ortakların adı-soyadı
(unvanı), varsa bağlı oldukları vergi dairesi ve hesap numarası ve
adresleri,
3- Mükellefin merkez ve şube işyerlerinin sayısı ve adresleri,
4- Mükellefin merkez ve şube işyerlerinin ticaret sicil kaydı
ve sicil numarası,
5- Mükellefin kapsama dahil illerdeki işyerlerinin sayısı ve
adreslerinin belirtilmesi,
6- Mükellefin kapsama dahil illerdeki işyerlerinin ticaret
sicil kaydı sicil numarası ile Ticaret ve/veya Sanayi Odası kaydı
ve numarası,
7- Kapsama dahil illerdeki işyerlerinde çalışanların sayısı
(SSK dört aylık bordrolarındaki işçi sayısı bilgileri ve muhtasar
beyannamesinde belirtilen işçi sayısı),
8- Vergi indiriminin geçerli olduğu döneme ilişkin bilanço
ve gelir tablosu,
9- Kapsama dahil işyerlerine ilişkin genel bilgiler,
10- Kapsama dahil illerde yeni işyerlerinin faaliyete geçtiği tarihler,
11- Vergi indiriminin münhasıran kapsama dahil illerde mevzuat
hükümlerine göre elde edilen kazanca uygulanıp uygulanmadığı,
12- Muhasebeden veya muhasebe denetiminden sorumlu olanların
adları ile serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya
yeminli mali müşavir ünvanı alıp almadıkları,
13- Gerekli görülen diğer hususlar.
II- USUL İNCELEMELERİ
Bu bölümde en az aşağıdaki bilgilere yer verilecektir.
1- Yasal defterlerin tasdikine ilişkin bilgiler,
2- Defter kayıtlarına dayanak teşkil eden belgelerin ilgili
mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı,
3- Defter kayıtlarının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Muhasebe
Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri ile genel muhasebe kurallarına uygun
olup olmadığı,
4- Kapsama dahil illerdeki işyerlerinde elde edilen hasılat
ve giderlerin defterlerde ayrıca gösterilip gösterilmediği,
5- Beyannamelerin zamanında verilip verilmediği,
6- Mükellefin 4325 sayılı Kanunun 3/b maddesindeki vergi indirimi
için öngörülen şartları taşıyıp taşımadığının ve yararlanılacak vergi
indiriminin gerçek tutarının belirlenmesinde takip edilen inceleme
ve kanıt toplama yöntem ve teknikleri,
7- Gerekli olan diğer bilgiler.
III- HESAP İNCELEMELERİ
Bu bölümde en az aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.
1- Vergi teşvikleri açısından 4325 sayılı Kanun kapsamında
sayılan illerde 1/1/1998-31/12/2000 tarihleri arasında işe yeni başlayıp
başlamadıkları,
2- Kapsama dahil illerdeki işyerlerinde vergilendirme döneminin
tamamında fiilen ve sürekli olarak en az 10 ve daha fazla işçi çalıştırıp
çalıştırılmadığı,
3- Kapsama dahil illerde aynı mükellefin birden fazla işyeri
açması halinde bu işyerlerinde çalışan işçi sayısının toplu olarak
asgari şartı sağlayıp sağlamadığı,
4– İndirim konusu gelir ve kurumlar vergisine esas kazancın
mevzuat hükümlerine uygun olarak muvazaadan ari
olarak münhasıran kapsama dahil illerden elde edilip edilmediği,
5- Mevzuat hükümlerine göre vergi dışı işlemlere konu maliyetler
ile hasılata ilişkin belgelerin sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı
olup olmadığı tespit edilerek, şüphelenilen durumlarda ilgililerin
mükellefiyet durumlarına ilişkin olarak vergi dairelerinden ve diğer
kamu idarelerinden bilgi alınarak gerekli araştırmanın yapılıp yapılmadığı,
6- Kapsama dahil illerde yeni açılan işyeri veya işyerlerinin
fiziki durumu araştırılarak, işyerinin kapasitesi ve hasılat durumunun
fiilen uyumlu olup olmadığı,
7- Kapsama dahil işyerinin kuruluş işlemlerinin ticaret sicili,
ticaret ve/veya sanayi odası kayıtları ve imalatçılarda kapasite raporları
ile SSK kayıtları üzerinde araştırılması ve denetlenmesi,
8- Kapsama dahil iller dışında mükellefin diğer illerde de
faaliyetlerinin bulunup bulunmadığının araştırılması ve vergi indirimine
konu kazançlar ile bunlar dışındaki kazançlara merkez genel yönetim
giderlerinden (amortismanlar dahil) pay verilip verilmediğinin tespiti
ve genel yönetim giderlerinin dağıtım şekli,
9- Kayıt ve belgeler ile fiili durumun birbirini doğrulayıp
doğrulamadığı,
10- İndirim oranının ve tutarının tespiti,
11- Fazladan tevkif edilen vergilerin bu tebliğ hükümlerine
göre iadesinin söz konusu olduğu durumlarda, önceden yapılan vergi
kesintilerine ilişkin bilgiler, yapılması uygun görülen iade tutarı,
12- Gerekli görülecek diğer hususlar.
IV- SONUÇ
Bu bölümde yeminli mali müşavirler, mükelleflerin işlemlerinin
4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (b) fıkrası çerçevesinde incelendiğini,
vergi indiriminden yararlanmak için aranılan şartların mevcut olduğunu,
belirtilen vergi indirim tutarının gerçek olduğunu ve fiili durum
ile belge ve kayıtların birbiriyle uyumlu ve ilgili mevzuata uygun
olduğunu kesin olarak ifade edeceklerdir.
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR
Adı - Soyadı
İmza – Mühür ————————— 1 2/1/1990
tarihli ve 20390 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 2 27/2/1998
tarih ve 23271 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 3 2/3/2001
tarih ve 24334 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 4 16/12/1993
tarih ve 21790 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
