T.C.
SOSYAL SİGORTALAR KURUMU BAŞKANLIĞI
Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü Sigorta Primleri Daire Başkanlığı
SAYI : B.13.2.SSK.5.01.08.00/VIII-031/229218 ANKARA
KONU : Gecikme cezası ve gecikme zammı 28/03/ 2006 uygulaması
GENELGE
16-367 EK
I-GENEL AÇIKLAMALAR:
Bilindiği üzere, 5458 sayılı Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması
ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun 04.03.2006 tarihli, 26098
sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olup, 01.04.2006 tarihi itibariyle yürürlüğe
girecektir.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 80 inci maddesinin beşinci fıkrası, anılan
Kanunun 6 ncı maddesi ile,
"Kurumun, süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci
ve 106 ncı maddeleri hariç diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanunun
uygulanmasında Maliye Bakanlığı, diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere
verilen yetkileri kullanır. Şu kadar ki; Kurumun prim ve diğer alacaklarının
süresi içinde ve tam olarak ödenmemesi halinde, ödenmeyen kısmına, sürenin bittiği
tarihten itibaren ilk üç aylık sürede her ay için % 3 oranında gecikme cezası,
ayrıca her ay için bulunan bu tutarlara ödeme süresinin bittiği tarihten başlamak
üzere borç ödeninceye kadar, her ay için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak
bir önceki aya ait YTL cinsinden ıskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma
senetlerinin aylık ortalama faizi, bileşik bazda uygulanarak gecikme zammı hesaplanır.
Ancak ödemenin yapıldığı ay için gecikme zammı günlük hesaplanır. Yapılacak
takip sonunda tahsilinin imkânsız veya tahsili için yapılacak giderlerin alacaktan
fazla olacağı anlaşılan 20 YTL'ye kadar (20 YTL dahil) Kurum alacakları, tahsil
zamanaşımı süresi beklenilmeksizin Kurum Yönetim Kurulunca terkin edilebilir.
Kurum Yönetim Kurulu, bu miktarı on katına kadar artırmaya, terkin yetkisinin
tamamını veya bir kısmını yetki sınırlarını da belirterek Kurum Başkanına, Genel
Müdürlere ve Sigorta İl/Sigorta Müdürlerine devretmeye yetkilidir. Bakanlar
Kurulu ilk üç ay için uygulanan gecikme cezası oranını iki katına kadar artırmaya
veya bu oranı % 1 oranına kadar indirmeye, yeniden kanunî oranına getirmeye
ve uygulama tarihini belirlemeye yetkilidir." şeklinde değiştirilmiştir.
Yapılan bu düzenleme uyarınca, 01.04.2006 tarihinden geçerli olmak üzere, Kurumun
prim ve diğer alacaklarının süresi içinde ve tam olarak ödenmemesi halinde,
ödenmeyen kısmına, sürenin bittiği tarihten itibaren, ilk üç aylık sürede her
ay için % 3 oranında gecikme cezası, ayrıca her ay için bulunan bu tutarlara
ödeme süresinin bittiği tarihten başlamak üzere borç ödeninceye kadar, her ay
için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait YTL cinsinden
ıskontolu ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetlerinin aylık ortalama faizi,
bileşik bazda uygulanarak gecikme zammı hesaplanması gerekmektedir.
Bu itibarla, yasal süresi içinde ve tam olarak ödenmemesi halinde, ödenmeyen
sigorta primi, işsizlik sigortası primi, idari para cezası, sosyal yardım zammı,
kira sözleşmelerinden doğan alacaklar ile mülga 3320 ve 3417 sayılı Kanunlar
gereğince Kurumumuzca takip ve tahsilini gereken konut edindirme yardımı ve
tasarrufu teşvik kesinti ve katkı tutarlarının tahsili sırasında uygulamada
ortaya çıkabilecek olası tereddütlerin giderilmesi amacıyla, aşağıda belirtilen
açıklamaların yapılması uygun görülmüştür.
II-01.04.2006 TARİHİ VE SONRASINDA MUACCEL HALE GELEN ALACAKLAR:
A- Özel sektör işverenleri yönünden:
506 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin beşinci fıkrasında 5458 sayılı Kanun ile
yapılan değişiklik, 01.04.2006 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğinden, özel
sektör işverenlerinin 2006/Şubat ayı aylık prim ve hizmet belgesinden kaynaklanan
borçları, söz konusu uygulamanın başlatılacağı ilk ay borcu olacaktır.
Buna göre, özel sektör işverenlerince 2006/Şubat ayına ait
aylık prim ve hizmet belgelerinden kaynaklanan sigorta primi, sosyal güvenlik
destek primi ve işsizlik sigortası primlerinin 31.03.2006 tarihine kadar ödenmemesi
halinde, 01.04.2006 tarihinden itibaren ilk üç aylık sürede her bir ay için
% 3 oranında gecikme cezası, ayrıca her bir ay için bulunan bu tutarlara, ödeme
süresinin bittiği tarihten başlanılmak suretiyle borç ödeninceye kadar, her
ay için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak bir önceki aya ait YTL
cinsinden ıskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama
faizi, bileşik bazda uygulanarak gecikme zammı hesaplanacaktır.
Örnek-1: (A) Limited şirketince 2006/Şubat ayına ilişkin olarak düzenlenen asıl
nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesinden dolayı tahakkuk eden 2.500,00 YTL
sigorta priminin 17.04.2006 tarihinde ödenmesi ve 2006/Mart ayındaki D.İ.B.S.
oranının da 1,25 olduğu varsayıldığında, toplam borç aşağıda gösterildiği şekilde
hesaplanacaktır.
2.500,00 x %3 =75,00 YTL (gecikme cezası)
2.500,00 + 75,00 = 2.575,00 YTL (gecikme cezalı borç)
2.575,00 x 1,25 x 17 = 18,24 YTL (17 günlük gecikme zammı)
3.000
18,24 +2.575,00 = 2.593,24 YTL (Ödenecek toplam alacak tutarı)
Tahsilatın mahsubu ise ; 2.500,00 YTL Borç aslı
+ 93,24 YTL Gecikme cezası + Gecikme zammı
2.593,24 YTL
şeklinde olacaktır.
Örnekten de anlaşılacağı üzere, ödemenin yapıldığı ayda gecikme zammı günlük
olarak hesaplandığı halde, gecikme cezası günlük olarak değil, tam ay olarak
hesaplanmaktadır.
Örnek 2-Yukarıda belirtilen örnekteki borcun 20.07.2006 tarihinde
ödenmesi ve D.İ.B.S. oranlarının da;
2006/ Mart =1,25
2006/ Nisan =1,20
2006/ Mayıs =1,22
2006/Haziran =1,18 olduğu varsayıldığında, toplam borç aşağıda gösterildiği
şekilde hesaplanacaktır.
2006/Nisan ayı için: 2.500,00 x %3 = 75,00 (Gecikme cezası)
2.500.00+75,00 =2.575,00 (Gecikme cezalı borç) 2.575,00 x%1,25 = 32,19 + 2.575,00
+ = 2.607,19 YTL
2006/Mayıs ayı için: 2.607,19 x %3 = 78,22 (Gecikme cezası)
2.607,19+78,22 = 2.685,41 (Gecikme cezalı borç)
2.685,41x%1,20 = 32,22 + 2.685,41 = 2.717,63 YTL
2006/Haziran ayı için: 2.717,63 x %3 = 81,53 (Gecikme cezası)
2.717,63 +81,53 = 2.799,16 (Gecikme cezalı borç)
2.799,16 x%1,22 = 34,15 + 2.799,16 = 2.833,31 YTL
Dördüncü ay olan 2006/Temmuz ayı için ise:
2.833,31 x 1,18 x 20 = 22.29 + 2.833,31 = 2.855,60 YTLdir.
3.000
Tahsilatın mahsubu ise: 2,500,00 YTL Borç aslı
+ 355,60 YTL Gecikme cezası + Gecikme zammı
2.855,60 YTL şeklinde olacaktır.
B- Resmi sektör işverenleri yönünden:
506 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin beşinci fıkrasında 5458 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik, 01.04.2006 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğinden, resmi sektör (prim belgelerini her ayın 15'i ila 14' ü arasında düzenleyen) işverenlerinin 15.02.2006 ila 14.03.2006 dönemine ilişkin olarak düzenlenen aylık prim ve hizmet belgelerinden kaynaklanan borçları, söz konusu uygulamanın başlatılacağı ilk ay borcu olacaktır.
Buna göre, resmi sektör işverenlerince 15.02.2006 ila 14.03.2006 dönemine
ilişkin olarak düzenlenen aylık prim ve hizmet belgelerinden kaynaklanan sigorta
primi, sosyal güvenlik destek primi ve işsizlik sigortası primlerinin 14.04.2006
tarihine kadar ödenmemesi halinde, 15.04.2006 tarihinden itibaren ilk üç aylık
dönemde her bir dönem için % 3 oranında gecikme cezası, ayrıca her bir dönem
için bulunan bu tutarlara, ödeme süresinin bittiği tarihten başlanılmak suretiyle
borç ödeninceye kadar, her dönem için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca açıklanacak
bir önceki aya ait YTL cinsinden ıskontolu ihraç edilen Devlet iç borçlanma
senetlerinin aylık ortalama faizi, bileşik bazda uygulanarak gecikme zammı hesaplanacaktır.
Örnek-3: (X) Belediye Başkanlığınca, 15.02.2006 - 14.03.2006 dönemine ilişkin
olarak düzenlenen ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesinden kaynaklanan
1.000,00 YTL tutarlı işsizlik sigortası priminin 29.05.2006 tarihinde ödenmesi
ve D.İ.B.S. oranlarının da 2 nolu örnekte belirtildiği şekilde olduğu varsayıldığında
tahsil edilecek toplam borç aşağıda gösterildiği şekilde hesaplanacaktır.
15.04.2006-14.05.2006 Dönemi:1.000,00 x %3 = 30,00 (Gecikme cezası)
1.000,00 + 30,00 = 1.030,00 (Gecikme cezalı borç)
1.030,00 x%1,25 = 12,88 + 1.030,00 = 1.042,88 YTL
15.05.2006-29.05.2006 Dönemi:1.042,88 x %3 = 31,29 (Gecikme cezası)
1.042,88+31,29 = 1.074,17(Gecikme cezalı borç)
1.074,17 x 1,20 x 15 = 6,45+1.074,17 = 1.080,62 YTL
3.000
Tahsilatın mahsubu ise:
1.000,00 YTL Borç aslı
+ 80,62 YTL Gecikme cezası + Gecikme zammı
1.080,62 YTL şeklinde olacaktır.
C- İdari Para Cezası Yönünden:
506 sayılı Kanunun 140 ıncı maddesine istinaden uygulanan idari para cezalarının,
tebligatın alındığı günü izleyen 15 günlük süre içinde ödenmemesi ve 16 ıncı
günün de 01.04.2006 veya sonrası bir tarih olması halinde, ödenmeyen kısma,
ilk üç aylık sürede her bir ay için % 3 oranında gecikme cezası, ayrıca her
bir ay için bulunan bu tutarlara, ödeme süresinin bittiği tarihten başlanılmak
suretiyle borç ödeninceye kadar, her bir ay için ayrı ayrı Hazine Müsteşarlığınca
açıklanacak bir önceki aya ait YTL cinsinden ıskontolu ihraç edilen Devlet İç
Borçlanma Senetlerinin aylık ortalama faizi, bileşik bazda uygulanmak suretiyle
gecikme zammı hesaplanacaktır.
Örnek-4: İlk defa 17.02.2006 tarihinde sigortalı çalıştırmaya başlayan ve bilanço
esasına göre defter tutmakla yükümlü olan (Y) Anonim Şirketi firmasının işyeri
bildirgesini 28.02.2006 tarihinde (yasal süresi dışında) Kurumumuza vermiş olması
nedeniyle uygulanan 1.593,00 YTL tutarındaki idari para cezasının 21.03.2006
tarihinde ilgili firmanın yetkilisine tebliğ edildiği, söz konusu cezanın 12.07.2006
tarihinde ödeneceği ve D.İ.B.S. oranlarının da 2 nolu örnekte belirtildiği gibi
olduğu varsayıldığında, söz konusu cezanın yasal ödeme süresi 05.04.2006 tarihinde
sona erdiğinden, 06.04.2006 tarihinden 12.07.2006 tarihine kadar olan süre için
gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanacaktır.
Bu durumda, tahsil edilecek toplam borç aşağıda gösterildiği şekilde hesaplanacaktır.
06.04.2006-05.05.2006 Dönemi: 1.593,00 x % 3 = 47,79 (Gecikme cezası)
1.593,00 + 47,79 = 1.640,79 (Gecikme cezalı borç)
1.640,79 x %1,25 = 20,51 + 1.640,79 = 1.661,30 YTL
06.05.2006-05.06.2006 Dönemi: 1.661,30 x % 3 = 49,84 (Gecikme cezası)
1.661,30 + 49,84 = 1.711,14 (Gecikme cezalı borç)
1.711,14 x %1,20 = 20,53 + 1.711,14 = 1.731,67 YTL
06.06.2006-05.07.2006 Dönemi: 1.731,67 x %3 = 51,95 (Gecikme cezası)
1.731,67 + 51,95 = 1.783,62 (Gecikme cezalı borç)
1.783,62 x %1,22= 21,76 + 1.783,62 = 1.805,38 YTL
06.07.2006-12.07.2006 Dönemi :
1.805,38 x1,18 x 7 = 4,97 + 1.805,38 = 1.810,35 YTL
3.000
Tahsilatın mahsubu ise:
1.593,00 YTL Borç aslı
+ 217,35 YTL Gecikme cezası + Gecikme zammı
1.810,35 YTL şeklinde olacaktır.
D- Kurumun diğer alacakları yönünden:
Ödeme vadesi 01.04.2006 tarihinden sonra dolan sosyal yardım zammı ve kira sözleşmelerinden doğan alacaklar, yasal süresi içinde ödenmediği takdirde, 80 inci maddenin 5458 sayılı Kanunun 6 ıncı maddesi ile değişik beşinci fıkrası uyarınca gecikme cezası ve gecikme zammı hesaplanmak suretiyle tahsil edilecektir.
III- 01.04.2006 TARİHİNDEN ÖNCE MUACCEL HALE GELMİŞ ALACAKLAR:
506 sayılı Kanununun 80 ınci maddesinin beşinci fıkrasında 5458 sayılı Kanunun
6 ıncı maddesi ile yapılan değişiklik, 01.04.2006 tarihi itibariyle yürürlüğe
gireceğinden, bu tarihten önce muaccel hale gelmiş Kurum alacaklarının 01.10.2003
tarihinden önce veya sonra muaccel hale geldiğine bakılarak, ödeme vadesinin
dolduğu tarihten, tahsil tarihine kadar önceki uygulamalar dikkate alınarak
gecikme zammı hesaplanacaktır.
Dolayısıyla, ödemesi vadesi 01.04.2006 tarihinden önce dolan alacaklar için
(üç aylık gecikme cezası uygulama süresinin dolup dolmadığına bakılmaksızın)
ayrıca %3 oranında gecikme cezası uygulanmayacaktır.
Örnek-5: (XYZ) Anonim Şirketince düzenlenerek 20.02.2006 tarihinde Kurumumuza
verilen 2006/Ocak ayına ilişkin asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesinden
kaynaklanan 1.800,00 YTL tutarlı sigorta priminin 16.05.2006 tarihinde ödenmesi
ve D.İ.B.S oranlarının da
2006 /Şubat ayı için = 1,10
2006/ Mart ayı için = 1,25
2006/ Nisan ayı için= 1,20
olduğu varsayıldığında, toplam borç;
2006/Mart ayı için : 1.800,00 x %10 = 180,00 (Gecikme cezası)
1.800,00 +180,00 = 1.980,00 (Gecikme cezalı borç)
1.980,00 x %1,10 = 21,78 + 1.980,00 = 2.001,78 YTL
2006/Nisan ayı için: 2.001,78 x %1,25 = 25,02 + 2.001,78 = 2.026,80 YTL
Üçüncü ay olan 2006/Mayıs ayı için ise:
2.026,80 x 1,20 x 16 = 12,97 + 2.026,80 = 2.039,77 YTL
3.000
Tahsilatın mahsubu ise: 1.800,00 YTL Borç aslı
+ 239,77 YTL Gecikme cezası + Gecikme zammı
2.039,77 YTL şeklinde olacaktır.
Örnekten de anlaşılacağı üzere, ödemesi vadesi 01.04.2006 tarihinden önce olması
nedeniyle, ödeme vadesinin bittiği tarihte borç %10 artırıldığından, takip eden
ikinci (Nisan) ve üçüncü (Mayıs) aylar, 5458 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden
sonraki aylar olmasına rağmen, bu aylar için ayrıca %3'er oranında gecikme cezası
hesaplanmayacaktır.
Örnek-6: Özel sektör işverenine ait 2002/Ekim ayına ilişkin 1.000,00 YTL tutarlı
sigorta prim borcunun 19.04.2006 tarihinde ödenmesi halinde; 1.000,00 YTL tutarlı
borç aslına, 01.12.2002 tarihinden 30.09.2003 tarihine kadar her ay için bu
tarihler arasında geçerli olan %7 gecikme zammı uygulamak suretiyle bulunan
(1000,00 YTL+700 YTL= 1.700,00 YTL) tutara; (01.10.2003 tarihinde % 10, 01.04.2006
tarihinde de %3 arttırılmaksızın) 01.10.2003-31.01.2004 tarihleri arasında içinde
bulunulan aylar için, 01.02.2004 -19.04.2006 tarihleri arasında ise bir önceki
aylar için Hazine Müsteşarlığınca açıklanan YTL cinsinden ıskontolu ihraç edilen
Devlet iç borçlanma senetlerinin aylık ortalama faizi bileşik bazda uygulanarak
gecikme zamlı toplam borç hesaplanacaktır.
Öte yandan, ödeme vadesi 01.04.2006 tarihinden önce dolan ve yasal süresi içinde ödenmeyen sosyal yardım zammı ve kira sözleşmelerinden doğan alacaklar ile mülga 3320 ve 3417 sayılı Kanunlar gereğince Kurumumuzca takip ve tahsili gereken konut edindirme yardımı ve tasarrufu teşvik kesinti ve katkı tutarları için de bu bölümde açıklandığı şekilde gecikme zammı hesaplanacaktır.
IV- KURUMUMUZCA TAKİP VE TAHSİL EDİLEN DİĞER ALACAKLAR İÇİN GECİKME ZAMMI UYGULAMASI:
01.04.2006 tarihinden önce vadesi geldiği halde bu tarihe kadar ödenmemiş olan
488 sayılı Damga Vergisi Kanununa göre tahakkuk ettirilen damga vergileri ile
uygulama süreleri 01.01.2004 tarihinden önce sona ermiş olmakla beraber henüz
tahsil edilememiş eğitime katkı payı ve özel işlem vergisi alacakları için,
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 5035 sayılı Kanunla
değişik 51 inci maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunca belirlenen oranlar üzerinden
gecikme zammı tahakkuk ettirilmesine ilişkin uygulamaya devam edilecektir.
6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, damga vergisi
eğitime katkı payı ve özel işlem vergisi alacaklarına tahsil edildiği tarih
itibariyle uygulanacak gecikme zammının 1 YTL'den az olması halinde, bu alacaklar
için asgari 1,00 YTL gecikme zammı tahsil edilecektir.
Diğer taraftan, Damga Vergisi Kanununun 03.12.1988 tarihli, 3505 sayılı Kanunun
29 uncu maddesi ile değişik 22 nci maddesinin (b) fıkrasının (bb) bendi uyarınca,
damga vergisinin tahsiline ilişkin müsaadenin devamlı olarak ve belirli kağıtlara
şamil olmak üzere verilmesi halinde, bir ay zarfında düzenlenecek kağıtların
vergisinin, ertesi ayın yirminci günü akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname
ile bildirileceği ve aynı süre içinde ödeneceği öngörülmüştür.
Bu itibarla, Kurumumuza verilen her bir asıl ve ek nitelikteki aylık prim ve
hizmet belgesi başına damga vergisi tahakkuk ettirilmekte olup, söz konusu vergilerin
aylık prim ve hizmet belgesinin ilişkin olduğu dönem üzerinde durulmaksızın
Kurumumuza verildiği ay içerisinde ödenmesi gerekmektedir.
Örnek 7: ABC Limited Şirketince 17.01.2006 tarihinde Kurumumuza verilen ve ilgili Ünitece işleme alınmasına karar verilen asıl nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesinden kaynaklanan damga vergisinin (31.01.2006 tarihine kadar ödenmesi gerekmekle birlikte) 12.06.2006 tarihinde ödeneceği varsayıldığında;
2006/Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs aylarının her biri için %3 olmak üzere
9,80 x 12% = 1,18 YTL
2006/Haziran ayı için ise: 9,80 x 3 x 12 = 0,12 YTL
3.000
Tahsil edilecek toplam tutar ise: 9,80 YTL Damga vergisi
+ 1,30 YTL Gecikme zammı
11,10 YTL olacaktır.
Örnek 8:19.03.2006 tarihinde sigortalı çalıştırmaya ara veren C Kooperatifince, 2006/Mart ayına ait aylık prim ve hizmet belgesinin 25.03.2006 tarihinde Kurumumuza e-bildirge kanalıyla gönderilmesi halinde, sözkonusu prim belgesinden kaynaklanan damga vergisinin 31.03.2006 tarihine kadar, sigorta primi ve işsizlik sigortası priminin ise 30.04.2006 tarihine kadar ödenmemesi halinde gecikme zammı tahakkuk ettirilecektir.
Bilgi edinilmesini ve bundan böyle gereğinin buna göre yapılmasını rica ederiz.